Źródła ryzyka kredytowego i efektu domina

Ryzyka rynkowe oraz kredytowe są ze sobą ściśle powiązane. Wysoka zmienność cen rynkowych, a szczególnie nieprzewidziane ich wzrosty mogą w zasadniczym stopniu zmienić profil ryzyka kredytowego kontrahenta. Wyceniając ryzyko zawierania transakcji z określonym kontrahentem należy przez to zawsze brać pod uwagę informacje płynące z rynku, mogące stać się pierwszym sygnałem ostrzegawczym pogarszania się jego sytuacji finansowej. Dodatkowo, niezbędna jest analiza indywidualnego podejścia kontrahentów do zarządzania ryzykiem, gdyż konkurencja na rynku powoduje, że ryzyko kredytowe staje się problemem, dotyczącym wszystkich stron kontraktu i w momencie wystąpienia powinien być rozwiązywany wspólnie. Niezmiernie ważne wobec tego staje się opracowanie skutecznych kanałów wymiany informacji z poszczególnymi kontrahentami, tak aby nieistotne zagrożenia, które nie zostały w porę zażegnane, nie stały się poważnym problemem drugiej strony.

Katalizatory efektu domina na przykładzie rynku energii elektrycznej:

  • ryzyko należności – sprzedający sprzedaje energię, kupujący zaś nie wywiązuje się ze swego zobowiązania, jednak w porównaniu z innymi towarami, energia elektryczna nie może zostać odebrana dłużnikowi, jeżeli ten nie zapłacił w terminie.
  • ryzyko wykonania kontraktu – powstaje ono w momencie wykonywania kontraktów na pozagiełdowym rynku hurtowym (OTC), szczególnie kontraktów forward:
    • A podpisuje kontrakt sprzedaży energii z B,
    • B podpisuje kontrakt polegający na natychmiastowej sprzedaży tej samej ilości energii do C.

Jeżeli zawiedzie A lub jego dostawca, to B nie wykona kontraktu i narazi się nie tylko na stratę zaplanowanej marży, lecz również będzie musiał zrekompensować straty C. Powstanie przedstawionego łańcucha kontraktów powoduje brak możliwości oszacowania ryzyka niewykonania kontraktu ze strony A przez B, gdyż ten nie może ocenić dostawców A. Wyjściem pozostaje zamieszczenie odpowiednich klauzul w umowie poparte właściwą oceną sytuacji finansowej dostawcy.